close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • AKTUALNOŚCI

  • 28 lipca 2018

    Spotkanie Franklina Delano Roosevelta z Janem Karskim to jeden z przykładów polskich działań podejmowanych w sprawie poinformowania świata o tragedii Holocaustu. W związku z 75. rocznicą tej rozmowy Archiwum MSZ przypomina treść notatki opisującej przebieg spotkania.

    Jan Karski (właściwie Jan Kozielewski) był w okresie przedwojennym pracownikiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych, pracował m.in. w Konsulacie Generalnym RP w Londynie oraz w Wydziale Polityki Emigracyjnej w Departamencie Konsularnym MSZ. Po wybuchu wojny włączył się w działalność konspiracyjną, kilkakrotnie przewożąc z okupowanego kraju do Francji i Wielkiej Brytanii raporty dla władz RP na uchodźstwie. W latach 1942–1943 informował władze Wielkiej Brytanii, USA oraz organizacje żydowskie o zagładzie Żydów na terenach okupowanej Polski.

     

    Jednym z najbardziej znanych przejawów jego działalności była rozmowa, którą przeprowadził 28 lipca 1943 r. z prezydentem Franklinem Delano Rooseveltem. Spotkanie odbyło się w Białym Domu w obecności ambasadora RP w Stanach Zjednoczonych Jana Ciechanowskiego. W rozmowie poruszono szeroki zakres zagadnień związanych z sytuacją w okupowanej Polsce, polityką niemiecką, działaniami Armii Krajowej, czy też sprawy związane z powojennymi granicami państwa polskiego. Jednakże jednym z najważniejszych wątków rozmowy była kwestia zbrodni popełnianych na okupowanych terenach Rzeczypospolitej na ludności żydowskiej. „Jestem pewien – informował prezydenta Karski – że wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, jak straszliwemu losowi poddana jest ludność żydowska”. Polski wysłannik informował także, że liczba zamordowanych w Polsce Żydów przekroczyła 1,8 mln., podkreślając, iż Niemcy, „chcą zniszczyć naród żydowski biologicznie”. Karski ponadto przestrzegał, że w przypadku braku zdecydowanej interwencji państw alianckich, ludność żydowska w Polsce „przestanie istnieć”.

     

    Przyjazd Karskiego do USA i jego spotkanie z prezydentem uznać należy za wydarzenie szczególnej wagi. Prezydent był oczywiście wcześniej informowany o sytuacji ludności żydowskiej na terenach okupowanych, najczęściej jednak uzyskiwał informacje za pośrednictwem służb dyplomatycznych czy wywiadowczych. Tym razem miał możliwość wysłuchania i poznania relacji przedstawianej przez naocznego świadka Zagłady.

     

    Jan Karski, za swoje zasługi, został wyróżniony m.in. Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari (1943 r.), tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (1982 r.), Orderem Orła Białego (1995 r.).

     

    Prezentowane dokumenty:

     

    notatka spisana przez Jana Karskiego po rozmowie z prezydentem USA, kontrasygnowana dodatkowo przez ambasadora Ciechanowskiego (plik PDF). Jej oryginał znajduje się w zbiorach Instytutu Hoovera w USA, jest także dostępny w postaci mikrofilmu w Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz na stronach internetowych Narodowego Archiwum Cyfrowego (Archiwum Akt Nowych, Instytut Hoovera, zespół MSZ, sygn. 54, folder 8, klatki 667-696).

     

    notatka autorstwa ambasadora Ciechanowskiego, ilustrująca pobyt Karskiego w USA i jego rozmowy prowadzone z amerykańskimi politykami, urzędnikami czy dziennikarzami, jak też z przedstawicielami organizacji żydowskich (plik PDF) (Archiwum Akt Nowych, Instytut Hoovera, zespół MSZ, sygn. 54, folder 8, klatki 659-666).

     

    Zob. także archiwalne dokumenty i fotografie dotyczące Jana Karskiego:

     

    75. rocznica noty Raczyńskiego

    Związki Karskiego z MSZ

     

    Oprac. Wydział Wiedzy Historycznej BAZI MSZ

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: